Odbudowa plebanii
Rok 2023 stał pod znakiem katastrofy budowlanej związanej z wybuchem gazu w plebanii w Szopienicach w dniu 27 stycznia. Sam wybuch i jego skutki przez kilka miesięcy ukierunkowały działalność parafialną, którą należało dostosować do nowych warunków działania.
Jak wygląda dziś sytuacja w Szopienicach?
Tekst aktualizowany. Ostatnia aktualizacja: 31.05.2026
Aktualnie trwają prace nad dokumentacją koncepcyjną, która będzie przedstawiona WKZ do zaopiniowania. Spotkanie w WKZ zaplanowano na 2 czerwca 2026 r.
17.11.2025 – zawieszenie postępowania o wydanie warunków zabudowy na wniosek inwestora
13.10.2025 - Wojewódzki Konserwator Zabytków wydaje opinię konserwatorską do wniosku parafii
Wojewódzki Konserwator Zabytków wydaje opinię konserwatorską do wniosku parafii o wydanie warunków zabudowy dla nowego budynku parafialnego; Rada Parafialna wraz z architektami ze STUDIOAB postanawiają przystąpić do rozmów z WKZ w celu zmiany treści powyższej opinii.
15.07.2025 – złożenie w Urzędzie Miasta Katowice wniosku o warunki zabudowy
19.05.2025 - Zaakceptowanie przez Radę Parafialną koncepcji architektonicznej
Zaakceptowanie przez Radę Parafialną koncepcji architektonicznej przedstawionej przez STUDIOAB, po wcześniejszych konsultacjach.
17.01.2025 - Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego zatwierdza uchwałę Zgromadzenia Parafialnego
Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego zatwierdza uchwałę Zgromadzenia Parafialnego Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach-Szopienicach z dnia 17 listopada 2024 r. w sprawie wzniesienia nowej budowli wraz z przebudową i remontem istniejącej budowli czyli nowego Centrum Parafialnego; w ten sposób pod względem prawa kościelnego parafia ma zgodę na budowę nowej plebanii i może przystąpić do formalności wynikających z prawa budowlanego – uzyskanie warunków zabudowany i późniejszego uzyskania pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego.
17.11.2024 – Zgromadzenie Parafialne podejmuje uchwałę w budowy nowego Centrum Parafialnego
Zgromadzenie Parafialne podejmuje uchwałę w budowy nowego Centrum Parafialnego. Postanowiono „wykonać inwestycję o nazwie: Budowa Centrum Parafialnego, polegającej na budowie nowej plebanii czyli budynku mieszkalno-usługowego wraz z przebudową i remontem istniejących zabudowań parafialnych (mała sala z zapleczem oraz duża sala) na nieruchomości stanowiącej własność parafii, położonych w miejscowości Katowice przy ul. Bednorza 20.
Tego samego dnia Rada Parafialna zatwierdziła koncepcję architektoniczną i funkcjonalną budowy Centrum Parafialnego w Katowicach Szopienicach. Koncepcja została przygotowana przez architektów Alicję i Bogusława Horak, Studio AB. Koncepcja zakłada budowę nowej plebanii, wielofunkcjonalnego budynku z funkcją mieszkalną i usługową, z możliwością zmiany przeznaczenia określonych części nieruchomości. Nowe Centrum Parafialne będzie składać się z nowego budynku usługowo-mieszkalnego (plebania) oraz przebudowanego kompleksu sal parafialnych (całkowita przebudowa kuchni, zaplecza, małej sali oraz remont dużej sali. W wyniku powstania nowego Centrum Parafialnego uzyska się na parterze na jednym poziomie w pełni funkcjonalny kompleks parafialny z możliwością pełnienia różnych funkcji.
Na parterze (poziom 0) przewiduje się oprócz części gospodarczych, sanitarnych i porządkowych duży hall/korytarz łączący na jednym poziomie wszystkie części Centrum. Zaplanowano w nim kancelarię z archiwum, biuro, dwa dodatkowe lokale do różnego rodzaju działalności w części nowej oraz pomieszczenia kuchenne i sanitarne z magazynem i WC w tzw. małej sali w części przebudowywanej. Tzw. duża sala oraz mała sala (oprócz wspomnianego wykonania magazynu i WC) nie wymagają przebudowy (zaplanowano remont).
Piętro pierwsze (poziom 1) przeznaczono w koncepcji funkcjonalnej na mieszkanie, w którym wydzielono gabinet służbowy. Piętro drugie (poziom 2) zaplanowano również na cele mieszkalne (z możliwością innych funkcji), a na poddaszu użytkowym (poziom 3) planuje się urządzenie części gościnnej z wspólną kuchnią/jadalnią. Zaplanowany układ pomieszczeń zakłada dużą elastyczność ich przyszłego wykorzystania oraz daje duże możliwości różnorakiego wykorzystania pomieszczeń salkowych (oprócz dotychczasowych funkcji parafialnych i działalności w zakresie świetlicy środowiskowej otwarcie na organizację innych spotkań, także o większej liczebności).
11.10.2024 - Badania geotechniczne gruntu
Firma GEOTEST wykonała na zlecenie parafii 3 odwierty geotechniczne o głębokości 8 m na potrzeby opracowania projektu budowlanego nowej plebanii. Wiercenia wykonano przy użyciu świdra spiralnego. Wykonanie badań pozwoliło na rozpoznanie warunków gruntowo-wodnych, które uznano za dobre.
Działki parafii leżą poza aktualnym terenem i obszarem górniczym. Eksploatacja górnicza na tym terenie zakończyła się w 1939 roku.
30.09.2024 - Rozpoczęcie prac nad koncepcją nowego budynku
STUDIOAB rozpoczyna prace nad powstanie koncepcji architektonicznej nowego Centrum Parafialnego.
19.07.2024 - Prawomocny wyrok w sprawie wybuchu gazu
Po odwołaniu przez obronę oskarżonego Edwarda Dz. od wyroku sądu pierwszej instacji wyroki sądów obu instancji potwierdziły jego winę. Prokuratura Okręgowa w Katowicach oskarżyła Edwarda Dz. o sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa eksplozji gazu ziemnego, poprzez rozkręcenie instalacji przy kuchence gazowej, co doprowadziło do katastrofy w postaci wybuchu gazu na plebanii.
Postępowanie sądowe potwierdziło ocenę zachowania Edwarda Dz., jaką w akcie oskarżenia zaprezentował prokurator 1 Wydziału Śledczego Prokuratury Okręgowej w Katowicach. Oskarżony uznany został za winnego zarzuconego mu czynu sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa eksplozji gazu ziemnego, nieumyślnego spowodowania zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób oraz mieniu w wielkich rozmiarach, w postaci eksplozji nagromadzonego gazu, w następstwie czego doszło do zawalenia się budynku probostwa, uszkodzenia pobliskich budynków oraz zniszczenia zaparkowanych w pobliżu samochodów, a dwójka dzieci i ich ojciec doznali obrażeń ciała. Za popełnione przestępstwo Edward D. został skazany na karę 6 lat pozbawienia wolności.
Wina oskarżonego nie budziła wątpliwości zarówno Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach, jak i instancji odwoławczej – Sądu Okręgowego w Katowicach. Zgromadzony w toku śledztwa oraz postępowania sądowego materiał dowodowy uznany został za wiarygodny i przekonujący. Sąd odwoławczy podtrzymał stanowisko sądu pierwszej instancji, które potwierdzało słuszność przyjętej w akcie oskarżenia kwalifikacji prawnej czynu zarzuconego oskarżonemu.
29.05.2024 - Zlecenie wstępnej koncepcji nowego budynku
Ustalenie zasad współpracy z autorską pracownią architektury STUDIOAB Alicji i Bogusława Horak z Bielska-Białej; Rada Parafialna wstępnie zleca STUDIOAB przygotowanie koncepcji i uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy oraz opracowanie projektu arch.-bud. wraz z uzyskaniem pozwolenia na budowę
28.03.2024 - Wyrok I instancji Sądu Rejonowego
28 marca 2024 roku w Sądzie Rejonowym Katowice-Wschód zapadł wyrok w sprawie wybuchu gazu w budynku naszej plebanii. Oskarżony Edward Dz. został uznany przez Sąd winnym zarzucanych mu czynów. – Rozkręcił śrubę mocującą dwie części dwuzłączki łączącej kuchenkę gazową w mieszkaniu z instalacją gazową oraz okleił od środka taśmą malarską drzwi wejściowe do mieszkania nr 3 w celu uszczelnienia – powiedziała podczas czytania wyroku Anna Seweryn, sędzia Sądu Rejonowego Katowice-Wschód i dodała: Starał się za to zdarzenie obciążyć winą swoją córkę Elżbietę. Niestety, wygodniej było oskarżonemu zrzucić winę na zmarłą córkę, która z oczywistych powodów nie może się ustosunkować do twierdzeń ojca, niż wyrazić skruchę za swój czyn i przeprosić wszystkich pokrzywdzonych.
Edward Dz. został skazany na 6 lat więzienia. Sąd uznał, że działał wspólnie ze swoją zmarłą córką, na którą próbował zrzucić winę. Więcej informacji o wyroku sądu przeczytasz w portalu katowice24.info
27.01.2024 – Dokładnie rok po wybuchu
W Szopienicach ślady po katastrofie z ubiegłego roku są nadal bardzo dobrze widoczne. Przede wszystkim nie istnieje plebania z 1908 roku. Po decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach o konieczności rozbiórki budynku, probostwo przestało istnieć w lutym 2023 roku, z przyczyn technicznych (zewnętrzna instalacja ciepłownicza firmy Dalkia) tymczasowo musiano zachować 1/3 podpiwniczenia budynku. Reszta gruzu została wywieziona i zutylizowana na wysypisku miejskim, a teren po plebanii wyrównano i ogrodzono.
Po wybuchu jedna ze ścian upadła bezpośrednio na dach przewiązki między plebanią a kompleksem salek parafialnych, gdzie znajdowały się pomieszczenia kuchni, zaplecza sanitarnego i świetlicy. Wszystko uległo zniszczeniu, dziś ta część jest odbudowana i ponownie służy parafii. Do jednego z pomieszczeń przeniesiono kancelarię parafialną, a całość zabudowań posiada nowy wjazd i ogrodzenie. Po wybuchu teren parafialny (zaplecze, salki, kościół) został odcięty od wszystkich instalacji, jednak dzięki zaangażowaniu wielu osób zdołano doprowadzić je na nowo i z wszystkich pomieszczeń można dziś w miarę normalnie korzystać.
21.01. 2024 – Początek procesu sądowego w sprawie katastrofy budowlanej
Temat tragicznych wydarzeń sprzed roku pojawił się na chwilę w różnych mediach informacyjnych 24 stycznia 2024 roku, kiedy to w Sądzie Rejonowym Katowice-Wschód rozpoczął się proces 75-letniego Edwarda Dz., oskarżonego przez Prokuraturę Okręgową w Katowicach o sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa eksplozji gazu ziemnego oraz doprowadzenie do jego eksplozji, w wyniku czego doszło do zawalenia się budynku plebanii oraz powstania zniszczeń w znajdującym się obok kompleksie salek parafialnych, kościele parafialnym oraz w sąsiednich szkołach i budynkach mieszkalnych. W wyniku wybuchu obrażeń ciała doznał też wikariusz oraz dwie jego córki. W gruzowisku znaleziono ciała dwóch kobiet – żony i dorosłej córki oskarżonego, które wraz z nim zamierzały popełnić tzw. rozszerzone samobójstwo. Sam oskarżony został też ranny w wybuchu, spędził wiele dni w szpitalu, a od marca ubiegłego roku przebywa w areszcie. Wartość szkód w mieniu parafii, miasta Katowice i osób trzecich wyrządzonych na skutek działania oskarżonego został oszacowana na ok. 12-13 mln złotych.
Pierwszego dnia procesu przedstawiono akt oskarżenia oraz zaczęły się przesłuchania świadków, między innym duchownych parafialnych. Kolejne przesłuchania odbyły się w lutym i marcu bieżącego roku. Proces przed Sądem Rejonowym zaplanowano do końca marca 2024 roku.
Na skutek wybuchu uszkodzeniu uległ również nasz kościół parafialny. Szczególnie widocznie ucierpiały witraże i szyby zabezpieczające oraz drzwi, a także częściowo tynki wewnątrz kościoła od strony wieży i brama wejściowa. Wszystkie uszkodzenia zabezpieczono, a dzięki wsparciu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przeprowadzono remont najbardziej uszkodzonych witraży ze szkleniem ochronnym, przede wszystkim we wieży kościoła i w zakrystii.
Na skutek wybuchu fizycznie przestała istnieć 1/3 budynku probostwa, reszta znajdowała się w takim stanie technicznym, że PINB podjął wspomnianą decyzję o rozbiórce budynku. Zostały zniszczone wszystkie pomieszczenia parafialne znajdujące się w plebanii – kancelaria, zaplecze, salki wewnątrz budynku. Kancelaria znajdowała się w części budynku, która przetrwała wybuch, toteż udało się uratować księgi metrykalne, które znajdowały się w niej oraz większość dokumentacji archiwalnej.
Parafia utraciła również wszystkie mieszkania oraz świeżo wyremontowane poddasze, gdzie znajdowały się pokoje gościnne z zapleczem, służące uchodźcom z Ukrainy. Bezpośrednio po wybuchu duchowni z rodzinami oraz osoby z Ukrainy mogli zamieszkać w lokalach, które udostępnili parafianie lub sąsiedzi, a dzięki wsparciu miasta Katowice obecnie korzystają z lokali mieszkalnych z zasobu miasta Katowice. Rodzina z Ukrainy znalazła miejsce zamieszkania w sąsiedniej parafii ewangelickiej w Sosnowcu.
Oprócz parafii i osób zamieszkujących w budynku status poszkodowanego mają również dwie szkoły znajdujące się po drugiej stronie ulicy, katowicki Komunalny Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i inne instytucje oraz osoby, których mienienie doznało uszczerbku podczas wybuchu. Największe szkody zanotowano w pomieszczeniach szkół, w których było trzeba wymienić wszystkie okna od strony ulicy oraz przeprowadzić generalny remont dachów.
Budynki parafialne były ubezpieczone. Firma ubezpieczeniowa na początku przekazała część kwoty na pokrycie akcji rozbiórki i wywozu gruzu po zniszczonej plebanii, jednak dalsze procedury ubezpieczeniowe trwały aż do końca roku 2023, a pierwsze decyzje ubezpieczyciela odnośnie częściowego odszkodowania zapadły dopiero w połowie stycznia 2024 roku.
Cały rok 2023 - Pomoc i wsparcie z zewnątrz
Rada Parafialna już po zakończeniu pierwszego etapu usuwania skutków wybuchu zastanawiała się o dalszych losach plebanii. Dzięki wsparciu wielu osób i instytucji udało nam się wrócić do w miarę normalnego życia. Spotkaliśmy się z wielką życzliwością oraz chęcią pomocy w tych trudnych chwilach. Mogliśmy korzystać w początkowym okresie z kaplicy sióstr boromeuszek w Szopienicach, mogliśmy liczyć na wsparcie w różnych sytuacjach, które przynosiło życie. Dziękujemy również za akcje zbiórek finansowych, które zostały ogłoszone w naszym Kościele i Diakonii oraz przeprowadzone także w Archidiecezji Katowickiej Kościoła Rzymskokatolickiego, a także wsparcie które przyszło ze strony innych Kościołów.
Za pomoc, która do nas dotarła, za dobre słowa i za modlitwy – serdecznie dziękujemy.
Udało nam się uzyskać wsparcie ze strony Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, który zaproponował przygotowanie koncepcji odbudowy plebanii. Parafia na początku lutego 2024 roku otrzymała propozycje koncepcyjne z PK. Stanowiły one ciekawe spojrzenie na możliwości, jakie daje nowoczesne myślenie o przekształceniach tkanki miejskiej, niejako wymuszone zdarzenia zewnętrznymi. Dla naszych poszukiwań właściwej koncepcji na „nową farę” mogą stanowić inspirację dla odwagi myślenia i bodziec dla otwartości w poszukiwaniu niestandardowych rozwiązań. Jesteśmy świadomi, że ze względów na otoczenie, styl i charakter sąsiednich budowli i nasze potrzeby, a także możliwości ich praktycznej realizacji, skoncentrujemy się na tym, aby powstające pomysły realizacyjne były jak najbardziej dopasowane do zadań, które charakteryzują obiekt, który chcemy odbudować.
Rozpoczęliśmy własne działania nad konkretną koncepcją odbudowy plebanii.
Za każdą pomoc, która wesprze nas w dziele budowy nowej plebanii, już dziś dziękujemy i prosimy o modlitwy, by Pan pobłogosławił nasze zamierzenia.
ks. Adam Malina, proboszcz parafii